Autor: Jorge Cham, Daniel Whiteson,
Grafika: Jorge Cham,
Tytuł oryginalny: "Frequently Asked Questions about the Universe"
Wydawnictwo: Insignis,
Redakcja: Katarzyna Zegadło-Gałecka, Piotr Mocniak, Maria Brzozowska, Tomasz Brzozowski,
Korekta: Katarzyna Zegadło-Gałecka, Piotr Mocniak,
Tłumaczenie: Jakub Radzimiński,
Typ publikacji: papier,
Premiera: 12 listopada 2025
Wydanie: 1
Liczba stron: 338
Format: 14x21 cm
Oprawa: miękka,
ISBN: 978-83-68352-99-3
Cena: 59.99 PLN
Więcej informacji: Jorge Cham, Daniel Whiteson „Wszystko, co chcesz wiedzieć o wszechświecie: FAQ”
Wszechświat, czas, życie i cała reszta
Kto pyta, nie błądzi – jak mówi przysłowie. Zazwyczaj pytania zadajemy chcąc się czegoś dowiedzieć, albo coś zrozumieć. Tak przynajmniej było do upowszechnienia się dzisiejszej globalnej sieci wymiany informacji, dawniej znanej jako Internet. Nowe znaczenie zadawaniu pytań nadało w roku 1995 (tzw. komercjalizacja zarządzania Internetem) wyjście poza środowisko akademickie technologii pakietowego przesyłania danych między komputerami. W sieci karierę zaczęły robić poradniki budowane ze zbiorów pytań, którym przypisuje się odpowiedzi mające bardzo często formę spisanych porad tematycznych. To najczęściej zadawane pytania (z angielskiego Frequently Asked Questions, w skrócie FAQ). W tej formule zadawania pytań z dopisanymi odpowiedziami-poradami zadający pytania i udzielający odpowiedzi są nieistotni, wręcz niepotrzebni. Liczy się natomiast merytoryczna wartość tego, co znajdujemy w odpowiedziach, a przynajmniej tak być powinno.
Z technicznych poradników wymienianych przez użytkowników najpierw w sieciach: Arpanet, potem NSFNet i Bitnet (przodkinie Internetu), w BBS-ach (Bulletin Board System) i później w Usenecie (globalna sieć grup dyskusyjnych), internetowe kompendia FAQ wkroczyły w inne, nietechniczne obszary naszej rzeczywistości. Pytania i odpowiedzi zbiera się dziś według klucza podmiotowego (np. jak osiągnąć sukces w życiu) lub przedmiotowego (np. jak korzystać z poczty elektronicznej), tworząc kompendia wiedzy praktycznej. To znana i sprawdzona formuła popularyzacji wiedzy i techniki, która trafiała do rąk czytelników chociażby w serii/cyklu książek „500 zagadek” (z górą 60 pozycji), wydawanej od końca lat 50-tych XX wieku przez Wydawnictwo Wiedza Powszechna.
W połowie trzeciej dekady XXI wieku mamy więc FAQ na (praktycznie) wszystko, z Kosmosem włącznie. Takim właśnie kompendium jest książka „Wszystko, co chcesz wiedzieć o Wszechświecie: FAQ” (2021, polskie wydanie 2025), spółki autorskiej Jorge Cham (robotyk) – Daniel Whiterson (fizyk), mającej już na swoim koncie napisaną w takiej samej konwencji książkę „Nie mamy pojęcia!” (2017), o niewyjaśnionych tajemnicach fizyki.
Ciekawość autorów „Wszystko, co chcesz…” prowadzi nas do pytań o naturę zjawisk fizycznych i rzeczywistości, czarne dziury, czas, teleportację, podróże w czasie i przestrzeni, obcych, życie na Ziemi, inne światy i mechanikę kwantową. Wśród pytań nie zabrakło i tych o śmierć, o wypalenie Słońca, o początek Wszechświata. Nie jest to jednak zbiór pytań, którego ambicją jest odniesienie się do wszystkich lub chociażby większości zagadnień. To wybór selektywny, ograniczony do pytań spopularyzowanych medialnie (w tym ekranizacjami powieści SF), a przez to najczęściej przyciągających uwagę użytkowników globalnej sieci. Nie umniejsza to wartości książki, bo autorzy kompendium zadbali o aktualność i poziom merytoryczny udzielanych odpowiedzi. Przywołują i objaśniają najnowsze teorie naukowe, aktualny stan wiedzy i zaawansowania techniki. Przedstawiają intrygujące konfrontacje punktów widzenia nauki (fizyk) i techniki (inżynier), jak na przykład ta w rozdziale o podróżach w czasie. Siłą przekazu tego kompendium jest przystępny i klarowny język, zręcznie akcentowany konwencją dowcipu i celnie wymierzonymi komentarzami obrazkowymi.
Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania w „Wszystko, co chcesz…” są obszerne, ale ani nie zbywają czytelnika ogólnikami ani nie zalewają strumieniami danych i trywializującymi powtórzeniami znanych powszechnie faktów. Autorzy syntetycznie przedstawiają cel i znaczenie zagadnień, których dotyczą pytania, prezentują elementy istotne dla zbudowania odpowiedzi. Znajdziemy w nich także przywołania aktualnych dokonań nauki i techniki, a uwagę przyciągają ich omówienia akcentujące aspekty praktyczne. Tak więc, odpowiedź na pytanie o najsłynniejsze i wręcz ikoniczne równanie opisujące zależność fizyczną materii i energii, może spowodować konsternację opisem fizycznej natury masy, bo w istocie ta nie istnieje (?!).
Wydawanie drukiem FAQ w dobie ucyfrowienia informacji może wydać się rodzajem szyderczego uśmiechu w stronę użytkowników sieci globalnej i kpiną z ich przeświadczenia o jej niezmierzonych głębiach mądrości cyfrowych. Jest w tym zapewne odrobina prawdy, bo to, co miało być siłą takiego cyfrowego medium, stało się w ostatnich latach jego najgorszym koszmarem. Globalną sieć informacyjną zalewa nawalna powódź łgarstwa, dezinformacji, wtórności, powtórzeń, bełkotu i pustosłowia. Przekleństwem stały się oślepiające i ogłupiające fałszywie pozytywne analizy, porady i oceny sytuacji, zdarzeń i faktów naukowych.
„Wszystko, co chcesz wiedzieć o Wszechświecie: FAQ” daje temu odpór poziomem merytorycznym odpowiedzi i jakością przekazu. Książka jest też rodzajem cyfrowej przekory, którą jest ucieczka z nowego cyfrowego świata tak bardzo podatnego na falsyfikowanie, sprzyjającego i żywiącego się poniekąd jednako prawdą i fałszem. To ucieczka do świata symbolicznej trwałości i niezmienności druku, przywołująca skojarzenie z odwróconym ucyfrowieniem w „Lennie wieczystym” Magdaleny Salik (w antologii „PoznAI przyszłość”). Drukowany FAQ już się nie zmieni, przynajmniej do następnego wydania.
Jeśli zatem chcesz dowiedzieć się (prawie) wszystkiego o Wszechświecie, to ten odcyfrowiony FAQ jest właśnie dla ciebie.
Tomasz Kokowski
Achaja po włosku
Licia Troisi Królestwa Nashiry. Marzenie Talithy Tłum.: Katarzyna Kolasa-Garibotto Zielona Sowa 2012…
[Recenzja] „Gorath. Droga gniewu” Janusz Stankiewicz
Wydawało się, że półork jest kolejnym wcieleniem Conana Barbarzyńcy czy Kane’a, a…
[OPINIA] „Wojna królów” (Jan Žižka, Medieval)
Martin Králik zapytał na swoim profilu na FB o opinię na temat…
Wydarzenie wirtualne
17.02.2026
Lublin