Ciemna strona armii

nimfa bagienna

Autor: Charles Glass

Tytuł: „Dezerterzy. Ostatnia nieopowiedziana historia drugiej wojny światowej”

Tłumacz: Tomasz Fiedorek

Wydawca: Rebis 2014

Stron: 464

Cena: 54,90 zł

„Wstąp do wojska”, mówili. „Poznasz dalekie kraje”, mówili. „Będziesz uczestniczyć w chwalebnych bitwach, a kobiety będą ci się oddawać”, mówili.

Wszystko to prawda? Nie. W każdej, nawet najlepszej armii, zdarza się coś, o którym wojskowi wolą milczeć. Dezerterzy. Ten niemiły zgrzyt w doskonale naoliwionej machinie wojennej jest i zawsze będzie.

Portret typowego dezertera dzieli się na dwa rodzaje. Pierwszy znany nam jest z filmów w rodzaju „Parszywa dwunastka” – samotnicy, którzy nie są zrozumiani przez wojsko, ale w końcu okazują się bohaterami. Drugi, ten bardziej powszechny, to degeneraci, mordercy i gwałciciele w stylu dirlewangerowców i rosyjskich kałmuków.

Który z nich jest obrazem prawdziwym? Jak zwykle prawda nie tylko tkwi pośrodku, ale i was zadziwi.

Pierwszym, który otwarcie pisze o tym problemie, jest Charles Glass. W swej książce „Dezerterzy. Ostatnia nieopowiedziana historia drugiej wojny światowej”, wydanej u nas przez Rebis, porusza niewygodny temat dezercji.

Opowiada o dwóch młodych chłopakach, jeden z nich to Anglik, a drugi Amerykanin. Obaj trafiają na front drugiej wojny światowej. Śledząc ich losy, poznamy mechanizm dezercji oraz przekonamy się, że zjawisko nie jest ani proste, ani łatwo wytłumaczalne. Czy aby na pewno opisywani młodzi żołnierze nie mieli podstaw do dezercji? Czy są tylko tchórzami? A może kimś więcej? Takie i inne aspekty tej niemiłej sprawy poznacie, czytając książkę Glassa.

Wydana jest porządnie. Twarda okładka i dobry papier sprawią, że posłuży nam lata i szybko się nie zniszczy. Tłumaczenie też jest poprawne.

Warto ją przeczytać – choćby dla opisanych w niej historii. Czytelnik od razu będzie wiedział, że to prawda, czysta, nieokraszona fantazją. Dodatkowo autor nie stara się osądzać, opisuje po prostu fakty, a opinię pozostawia czytelnikowi.

Jakiego kalibru jest to pozycja, niech świadczy fakt, że „Dezerterzy” Charlesa Glassa zwyciężyli w plebiscycie Historia zebrana, organizowanym przez redakcje histmag.org i granice.pl na najlepsze książki historyczne I półrocza 2014 roku.

Jedynym minusem, jaki znalazłem, to fakt że jest to książka raczej dla pasjonatów. Ci, którzy lubią zgłębiać tematykę drugiej wojny światowej, będą zachwyceni, inni być może niekoniecznie. Być może są i tacy, których zniechęci cena.

Mimo to naprawdę polecam. To perła wśród wydanych u nas książek historycznych.

Konrad Fit