Kamil Jędruchniewicz "Stsygoń"

MAT

Akcja Stsygonia rozgrywa się pod koniec XIX wieku na polskiej wsi. Wioska nie dość, że jest zapomniana przez świat to jeszcze zdawać by się mogło, że zapomniał o niej i Bóg, bo diabeł cały czas nie daje jej spokoju…

Stsygoń jest książką głęboko osadzoną w ludowych wierzeniach. Akcja książki rozgrywa się w realiach pouwłaszczeniowej wsi, pod rosyjskim zaborem. Ukazuje różnorodność ówczesnych wierzeń ludowych po przez świat, w którym one ożywają. Strzygoń, tak jak o tym mówią wiejskie legendy, naprawdę wstaje z grobu, wiedźma rzeczywiście zatrzymuje krowom mleko, a uroczne oczy są prawdziwie groźne.

Swego rodzaju zapalnikiem do powstania tej książki stał fragment tekstu źródłowego, jest to główny wątek dookoła którego toczą się wszystkie wydarzenia. Ów fragment brzmi następująco:

„[Ignacy Janota] który był Strzygoń główny. A ten po śmierci jawnie i potajemnie, tak we dnie i w nocy, będąc pogrzebiony u kościoła rajczańskiego, strachy szkody i napaści ludziom wyrządzał, chodząc po domach, pokoja nie dawał i dusić chciał. O co naradziwszy się, kazano go wykopać i głowę w grobie uciąć, i tak uczyniono. On przecie z głową uciętą chodził, którą przy sobie nosił, a ludziom złości wyrządzał.” Trwało to półtora tygodnia. W końcu gromady wsi Rajczy, Ujsoł i Rycerki „go z grobu wykopawszy, na granicy wywieźli i tam ręce i nogi poobcinawszy, na stos drew włożono i tak spalono. Z którego ze wnętrzności jego coś obrosłego w wzgórę wyskakowało i zbytecznie ruszało, aż to zaledwie z ciałem spalano.

Książka Stsygoń jest jakby rozwinięciem tej historii przesuniętym w czasie i miejscu.