Adam Cebula „Niepewność pomiarowa, czyli cztery dziurki w guziku z pętelką”

Para-Nauka Adam Cebula - 8 sierpnia 2018

Pojęcie o wielkości niepewności pomiaru przywraca nas do rzeczywistości. Tak więc jeśli odkryjemy jakieś bardzo fascynujące zjawisko podczas sprawdzania prawa Ohma, stwierdzimy, że napięcie rośnie, a prąd trochę maleje, to prawie na pewno odeśle ona epokowe odkrycie do kosza. Choć ze zjawiskiem ujemnej oporności się spotykamy. To m.in. porządnie zrobione pomiary kalorymetryczne pogrzebały zimną syntezę, domniemane źródło niewyczerpanej energii, tak też się stało z innymi wynalazkami, jak turbinki zmniejszającej spalanie w maluchu itp. Te wynalazki zwykle miały silne podparcie w pomiarach (tak bywało z wieloma konstrukcjami perpetuum mobile), które dawały jakiś nadmiar energii, lecz niestety w granicach niepewności pomiaru.

To porządna miotła, dlatego jej użyciem gnębi się studentów od samego początku. Statystyka niesie wielkie niebezpieczeństwo: mianowicie niepewności pomiarowe zdają się same wyskakiwać z obliczeń. Jest tak zwłaszcza gdy używamy programów do opracowania wyników. A ostatnimi czasy robimy tak wyłącznie. To jakiś wypadek przy pracy, gdy ktoś oblicza współczynniki dopasowania prostej do wyników na piechotę. Normalnie używa programu i ów program wyrzuca mu, gdy nawet nie bardzo chce, dane, na ile można dopasowaniu wierzyć. Mamy macierz korelacji niepewności współczynników kierunkowych, rany boskie, jak to uczenie wygląda!

Tymczasem w przypadku statystyki te wyliczenia mogą być zwyczajnie funta kłaków warte. Cukier szkodzi? A jeśli jest inny czynnik, np. stresopodatność, która łączy się z zajadaniem nerwów słodkim i słonym, byle się czymś zająć? Jednocześnie stres jest jednym z bardziej szkodliwych czynników. Zresztą cały genotyp takiego osobnika może być mniej odporny, a żarcie cukru być tylko jednym z objawów. No i mamy przypadek klasycznej fałszywej korelacji, od omawiania której zaczyna się większość podręczników opracowania wyników. Rozumowanie może prowadzić do takiej sytuacji, że wyperswadujemy nieszczęśnikowi cukier, a jego frustracja się jeszcze zwiększy i zamiast mu pomóc – zaszkodzimy.

Tak na marginesie: dokładnie taką samą bezrozumną statystyką można dowieść, że jedzenie antybiotyków szkodzi. Bo zwykle łykają je ci, którzy chorują. Zresztą strach przed szpitalem to dokładnie ta sama historia. A ruchy antyszczepionkowe? Ponoć mamy klasyczną fałszywą korelację czasową. Zwykle objawy autyzmu pojawiają się w czasie, gdy przypada termin szczepień ochronnych u dzieci. Jeśli zrobi się statystykę „na pałę”, możemy wykazać czarno na białym, że to szczepionki są przyczyną autyzmu.

A co z tym mlekiem? Cóż, można podejrzewać, że ktoś – analizując skład chemiczny i wiedząc o domniemanych przyczynach miażdżycy – uznał, że musi być szkodliwe. I tylko trzeba znaleźć jakąś doświadczalną podkładkę pod tę teorię. Jeśli były przeprowadzone obliczenia, to przy założeniach optymistycznych dla tej ideologii, a nie teorii. Tak, ideologii, ponieważ nie może być inaczej niż tak, że człek oczywiście ma prosty wpływ na swój los. Musi być tak, że sam jest winien chorób i że uniknąć ich można nie inaczej, tylko umartwiając się. Prawdopodobnie gdyby takie obliczenia weryfikowano, uczciwie szacując niepewność pomiarową, wyszłoby gorzej niż dla rzutu monetą. Osobnik może być zdrów, może też – umartwiając się zgodnie z naszymi zaleceniami chudym mlekiem – zachorować na serce. Może być orzeł, może być reszka, a także cztery dziurki, czyli guzik z pętelką.

 

Adam Cebula

Ściągnij tekst:
Strony: 1234

Powiązane wpisy

Urodziny Adama Cebuli
Aktualności - 8 marca 2019

Dziś 60-te urodziny obchodzi Adam Cebula, 1/4 Karety Wrocławskiego, podpora redakcji i…

Adam Cebula „Houston, mamy problem”
Felietony - 13 lutego 2017

Ludziska bez mózgów plenią się bez opamiętania, czyli Adam Cebula i jego…

Adam Cebula „Moje sądzenie sędziów Powstania”
Felietony - 13 sierpnia 2014

  Chciałem zacząć od tego, że podziwiam łatwość wygłaszania przez ludzi historycznych sądów. To nieprawda. Nie podziwiam.…

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!