Adam Cebula „Ósme przykazanie na rok 2019” (2)

Felietony Adam Cebula - 25 marca 2019

W centrum obecnych awantur są fałszywe oskarżenia. Ktoś miał być agentem, inny wysadził samolot, wziął łapówkę albo zeżarł ośmiorniczki. Sednem sprawy jest to, że bez oskarżeń nie ma ani nienawiści, ani tej mowy nienawiści. A jeśli są one fałszywe, to człek miotający się i wściekły na kogoś wychodzi na durnia.

Nie da się zmusić ludzi, by się nawzajem kochali. Nie zajrzymy im do głów. Nie zmusilibyśmy żołnierzy podziemia z II wojny światowej do kochania Niemców. Mówią to dziś otwarcie, że nienawidzili, chcieli ich pozabijać. Ale nie potępiamy ich, bo nie rzucali fałszywych oskarżeń.

Byłoby miło, ba, wspaniale, wyeliminować tę mowę nienawiści, lecz warto sobie uzmysłowić, że jeśli nie za bardzo potrafimy ją zdefiniować, to nawet nie zauważymy, że to się udało. Ktoś uzna, że już jest dobrze, inny, że króliczka trzeba gonić dalej. A tymczasem na fałszywe oskarżenia mamy paragrafy, potrafimy sprawdzić, że doszło do takiego aktu. Wystarczy tylko zacząć przestrzegać zasad. Nawet zasady, która owszem, tchnie rabinicznym oportunizmem. Która zakłada, że ludzie są skłóceni, zawistni, mają wszystkie wady ludzkości, i które jest zamiast przykazania miłości. Lecz ma tę zaletę, że działa.

Ta zasada ma także pewną – chyba zasadniczą – wadę. Trudno zrozumieć, jak jest dobra i skuteczna. Trzeba mieć inżynierską wyobraźnię, taką od przekładni, tłoczków i dźwigni oraz algorytmów, aby dojść, co mechanizm robi. Fatalnie to się nadaje na czasy, gdy rozum usiłuje się zastępować emocjami.

To jest właśnie zasadnicza obserwacja faceta wychowanego na fantastyce naukowej. W epoce, gdy SF była modna, był może tylko modny (a nawet chyba szanowany) rozum. Tymczasem w ten współczesny świat wkrada się coraz więcej chaosu. Powody można wskazywać różne, lecz jeden jest chyba najważniejszy: szkiełko i oko mędrca staje coraz mniej chwytliwe. Myślenie jest dziś nieatrakcyjne. Emocje dobrze się sprzedają, rozum nie, bo wymaga wysiłku. Zadaję sobie pytanie, kiedy przyjdzie refleksja, i co musi się zdarzyć, żeby ludzie zrozumieli, że antyszczepionkowcy, walka z GMO, mowa nienawiści i walka przy jej użyciu, neonaziści, nasi czy amerykańscy populiści – to ten sam chaos wynikający z odrzucenia chłodnego myślenia i odwoływania się jedynie do emocji. Że najpiękniejsze nawet uczucia bez rozumu mogą jedynie ten chaos powiększyć.

Adam Cebula

Ściągnij tekst:
Strony: 12

Mogą Cię zainteresować

Adam Cebula „Heretycka żerdź”
Felietony Adam Cebula - 12 września 2019

Zapewne jesteśmy przekonani (po opisach w różnych książkach przyrodniczych), że zadaniem piorunochronu…

Adam Cebula „Marzymy marzeniami dziadków”
Para-Nauka Adam Cebula - 22 września 2017

Często różni dziennikarze publicyści używają sformułowania „marzenie ludzkości”. W istocie chyba jest…

Adam Cebula „Grzech niepierworodny”
Opowiadania Adam Cebula - 12 lutego 2016

Ongard brnął, podpierając się kijem. Fosa była płytka. Upadek groził tylko wybłoceniem się…

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!